p.w. św. Jakuba w Sandomierzu
 

 

Zagłębiając się w treść tego linku, pamiętać trzeba, że zabytki epigrafiki pełne są, często nieoznaczonych lub oznaczonych niestarannie, abrewiacji - samo to już utrudnia prawidłowe odczytanie i stwarza pole do mnożenia przekładów, z których każdy może być równie prawdopodobny. Jeśli dodać do tego zniszczenia materiału, na którym zostały kiedyś umieszczone, dokonane przez nieubłagany czas, pole do własnych interpretacji dodatkowo się rozszerzy. Wszystko to sprawia, że tej ocenie świętojakubskiej epigrafiki należy raczej przypisać charakter roboczych hipotez, które mogą podlegać dalszej weryfikacji.

Przy opisach oparłam się generalnie na zasadach przyjętych w kieleckim tomie "Corpus inscriptionum Poloniae", wydawanym przez Muzeum Narodowe w Kielcach, z inicjatywy i pod kierunkiem prof. Józefa Szymańskiego, starając się jednak nieco złagodzić suchy i lakoniczny styl przekazu i zamieścić więcej informacji o osobach, które upamiętniają inskrypcje, unikając najprostszych dla autora i jednocześnie najbardziej denerwujących dla czytelnika nieogarniętego pasją badawczą, odnośników typu: "zob. K. Niesiecki, t. 6, s. 66". Zrezygnowałam poza tym z przytaczania w przypisach (których byłoby wtedy mnóstwo) wyrazów o oznaczonych i nieoznaczonych abrewiacjach, gdyż ich zapis w oryginalnej wersji z łatwością da się odczytać z układu okrągłych i kwadratowych nawiasów. Brachygrafia została rozwiązana i oznaczona nawiasami okrągłymi. Ubytki wynikające ze zniszczeń lub niedopracowania technicznego - w tym abrewiacje nieoznaczone - nawiasami kwadratowymi i dodatkowo rozróżnione w przypisach. Jeśli uzupełnienie tych braków było niemożliwe, w nawiasach kwadratowych umieszczone zostały kropki, odpowiadające potencjalnej ilości brakujących liter. Koniec wersu oznaczono myślnikiem.
Postanowiłam również przytoczyć inskrypcje z XIX i XX wieku, które najczęściej znajdują się poza kręgiem zainteresowań historyków ale są również świadectwem dziejów kościoła św. Jakuba (pominięte zostały jedynie te na witrażach). Zresztą musiałabym wtedy zignorować epitafia ks. ks. Melchiora Bulińskiego i L.R. Piotrowicza, a jako benefaktorzy tej świątyni na takie potraktowanie nie zasłużyli.
Samodzielnie rozszerzyłam też zakres typów inskrypcji o "sygnaturę", choć CIP przypisałby je ogólnie do typu graffiti.

Jeśli chodzi o ortografię łacińską w większości inskrypcji zwraca uwagę zachowana konsekwencja w graficznym przekazaniu głosek "i" oraz "u" samogłoskowego i spółgłoskowego. Dla osób, które uczyły się języka łacińskiego nie jest tajemnicą, że nie zachowujemy reguł jego poprawnej wymowy (nie wiadomo zresztą dokładnie jakie one były - do dziś trwają spory, jak powinno się wymawiać np. głoskę "t", czy "q"). Wiadomo jednak, że ortografia nowożytnej łaciny nie idzie zawsze w parze z wymową. Określanych dzisiaj jako tzw. "litery Ramusowe" "j" i "v" nie było w ogóle w alfabecie łaciny klasycznej, zostały wprowadzone w dobie Renesansu przez francuskiego filologa Piotra de la Ramée (to on konsekwentnie wprowadził też systematyczne odróżnianie "u" od "v"). Klasyczna łacina miała bowiem głoski "i" oraz "u" zarówno w zgłoskotwórczej funkcji samogłoskowej, jak i spółgłoskowej. Ich artykulacja w zasadzie niczym się nie różniła. Również stosunek "i" samogłoskowego i spółgłoskowego jest jasny - w języku polskim mamy "i" samogłoskę i spółgłoskę, czyli "j". Nieco inaczej jest z "u". Nie odpowiada ono "w", które ma inną artykulację (wargowo-zębową). Dwuwargowemu "u" spółgłoskowemu odpowiada raczej nasze "ł". W klasycznej łacinie brak osobnych liter na odwzorowanie głosek "u" i "v" (czyli "w" - wyraża je obie litera "v"), starożytni rzymianie pisali "optvmo" i "viro" używając litery "v" (lub zamiennie "u" - w późnostarożytnej kursywie mogło to być równie dobrze: "optumo" i "uiro").

W średniowieczu wykonawcy tablic inskrypcyjnych wywodzili się z bractw wędrownych zajmujących się kamieniarką. W dobie renesansu zorganizowani byli w cechach kamieniarzy i muratorów. W XVII i XVIII wiecznym Sandomierzu do owych cechów należeli też rzeźbiarze. Również przy kamieniołomach nie brak było ludzi znających sztukę szlachetnej obróbki kamienia i marmuru, a na potrzeby dworu pracowali serwitorzy, którym należy się raczej miano artystów.

Większość opisanych zabytków epigrafiki pochodzi z tablic, które znajdują się w miejscach sakralnych i jest to prawidłowość, która dotyczy nie tylko Sandomierszczyzny, ale ma zasięg wręcz ogólnoeuropejski.
Tu zostały przedstawione w kolejności chronologicznej, począwszy od najstarszych. Zbieranie takiego materiału jest bardzo czasochłonne, zwłaszcza dla kogoś, kto nie mieszka w Sandomierzu, więc w miarę jego uzupełniania, uzupełniany będzie również ten link.

Katarzyna Lisowska

 


 

INSKRYPCJE ŚREDNIOWIECZNE

 

MILES MISCVI

  1. Rycerz Mściwoj (Mszczuj)? Mieszko?, skądinąd nieznany.
  • Miejsce przechowywania: do ok. 1907 roku prawdopodobnie pod posadzką (dokładne okoliczności odkrycia nie są znane), do 1992 - pod ścianą nawy południowej, obecnie - w krypcie pod Kaplicą Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: XII w. (?)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa (?)
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: piaskowiec
  • Wymiary w cm.: 56 x 140 (zachowany fragment)
  • Typ pisma: majuskuła romańska (okrągłe "M", "C" i "S" rodem z uncjały, w pionowych liniach "I" oraz "L" wyraźnie zaznaczone górne szeryfy, ale to ostre "E"? - czyżby ktoś "poprawiał" inskrypcję? - może początkowo brzmiała "MILIT[IS]?)
  • Uwagi: napis na głowni miecza, umieszczony między dwoma greckimi krzyżami, o ramionach zakończonych trójkątem. Znaki takie zostały odnotowane w opracowaniach dotyczących średniowiecznych mieczy (najwcześniejszy z XII w.), a krój majuskuły bardzo przypomina niezinterpretowany dotąd napis na płazie datowanego na XIII w. miecza ze słowackiej Husiny. Poza bordiurą otaczającą miecz, widać również drzewce, być może włóczni (są umieszczone raczej zbyt blisko brzegu, aby mógł to być pastorał) i fragment plecionki, identyfikowany też, jako muszla przegrzebka lub głowa węża.
    Wg Tomisława Giergiela płyta ta jest związana z osobą jednego z najpotężniejszych rycerzy polskich w XIII wieku, Mściwoja herbu Pobóg - kasztelana sandomierskiego w latach 1222-1227, a potem wiślickiego i oświęcimskiego oraz wojewody łęczyckiego i krakowskiego. Ta teoria wyklucza założenie, że płyta pochodzi z kościoła przeddominikańskiego.
    Wg Elżbiety Juszczyk napis brzmi: LADISLAUS FILI[US] i należy go odczytywać patrząc z drugiej strony płyty.
  • Literatura:
    1. Florek M., Kościół św. Jakuba i dawny klasztor dominikanów w Sandomierzu. Wyniki badań archeologiczno - architektonicznych, w: Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. XLII, Nr 1/94, 1994, s. 3-25;
    2. Florek M., Jeszcze o romańskich nagrobkach z mieczami z kościoła św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Na marginesie tekstu Piotra Zawadzkiego Epitafia i nagrobki z kościoła św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu, w: Zeszyty Sandomierskie Nr 31, 2011, s. 56-57;
    3. Giergiel T., Rycerstwo ziemi sandomierskiej. Podstawy kształtowania się rycerstwa sandomierskiego do połowy XIII wieku, Warszawa 2004;
    4. Jurkowlaniec T., Nagrobki przedromańskie i romańskie w Polsce, w: Rocznik Historii Sztuki, t. XII, 1981, s. 15-41;
    5. Jurkowlaniec T., Nagrobki przedromańskie i romańskie w Polsce (II). Uzupełnienie inwentarza, w: Ikonotheka Nr 19, 2006, s. 103-117;
    6. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962;
    7. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979;
    8. Pietrusiński J., Sztuka średniowieczna w Sandomierzu XII-XV wieku, w: Dzieje Sandomierza, t. I, Średniowiecze, red. S. Trawkowski, Warszawa 1993, s. 137-167;
    9. Szwarc-Bronikowski S., Testament wieków, Warszawa 1997.
 

HIC IA[CE]T - COMES GROT1 MA= - GNVS FILI(VS) COMITIS2 SEGNE= - I CASTELLANI CRACOV= - IEN(SIS) QVI OBIIT ANNO DO(MINI) - M(ILLESIMO) CCC XIII

  1. Nieznanego imienia potomek jednego z najpotężniejszych w średniowiecznej Polsce rodów (możliwe, choć mało prawdopodobne, że jego imię to Magnus, jak twierdzi Bastrzykowski). O Grotowiczach z Słupczy więcej przy opisie brązowej tarczy herbowej z rodowego grobowca Grotów.
  2. "T" uncjalne, zamiast "T" półuncjalnego
  • Miejsce przechowywania: zakrystia
  • Czas powstania: XIV w. (ok. 1313 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: polichromia na ścianie w zakrystii
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Wymiary w cm.: 80 x 80
  • Typ pisma: majuskuła gotycka, tzw. lombardzka, ale tylko jedno uncjalne "T" obok półuncjalnych
  • Uwagi: w jednym z klasztornych korytarzy znajdowało się na początku XX wieku jeszcze jedno epitafium w formie tynkowanego koła z romańskim napisem (jak to określił Buliński, choć majuskuła oczywiście jest gotycka), które upamiętniało Joannę Brzezińską
  • Literatura:
    1. Bastrzykowski A., Monografja historyczna Parafji Góry Wysokie Sandomierskie, Sandomierz 1936;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979;
    4. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    5. Wojciechowski J., Kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Przegląd Techniczny, XLVIII, nr 16, 1910, s. 207-210.
 

O REX GLORIE VENI CUM PACE1 AGNUS DEI QUI TOLLIS PECCATA MUNDI MISERERE NOBIS2
A(NNO) D(OMINI) MCCCXIV

  1. Sentencja często występująca na dzwonach, powszechna w Europie już od XIII stulecia. A. Gieysztor wiąże ją ze zwyczajem porannej i wieczornej modlitwy o pokój, a P. Sczaniecki z dzwonieniem na chwilę przed Podniesieniem. Dzwonienie pro pace w średniowiecznych polskich źródłach oznaczało dzwonienie na Anioł Pański, ku chwale Chrystusa - Księcia Pokoju.
  2. Parafraza Ewangelii wg św. Jana (1, 29).
  • Miejsce przechowywania: najmniejszy z trzech dzwonów w dzwonnicy
  • Czas powstania: XIV w. (1314 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencjonalna
  • Przedmiot na którym występuje: dzwon
  • Materiał z którego jest wykonany: spiż
  • Uwagi: ze względu na bezpieczeństwo autora inskrypcję odtworzono za "Dekanatem sandomierskim" ks. Jana Wiśniewskiego, dlatego uwagi o typie pisma i ewentualnych nieoznaczonych abrewiacjach byłyby bezpodstawne; napis w jednym rzędzie, majuskuła gotycka
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Kowalski W., "Do zmartwywstania swego za pewnym wodzem Kristusem..." staropolskie inskrypcje północno-zachodniej Małopolski, Kielce 2004;
    4. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979;
    5. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    6. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

(O) REX GLORIE VENI CUM PAC[E]1 AGNUS DEI QUI TOL[L]IS PEC[C]ATA MUNDI MISERE[RE] NOB(IS)
IN N(O)M(INE) P(ATRIS) ET FI(LII) ET S(PIRITUS) S(ANCTI)2 AMEN FR(ATER) JOH(ANN)ES3 P(RI)OR SANDOMIRIENS(IS) A(NNO) D(OMINI) M C C C L X X X IX

  1. j.w.
  2. Parafraza Ewangelii wg św. Mateusza (28, 19).
  3. Jan przeor klasztoru dominikanów w Sandomierzu, skądinąd nieznany

Tekst ten przytoczył też i przetłumaczył Kazimierz Stronczyński: «Napis ten rozłożony jest we dwóch wierszach. U góry: "in no p et fi et ss amen n r. (może a r.) johanes por Sandomiriens a. d. MCCCLXXIII", to jest: In nomine patris et filii et spiritus sancti amen, noster reverendus podobniej admodum reverendus Johannes prior Sandomiriensis Anno Domini millesimo trecentesimo septuagesimo tertio". W połowie wysokości dzwonu: "Agnus Dei qui dollis pegada mundi miserere nob. O rex glorie veni cum pao". Ostatni wyraz może ma być pace.
W ogólności ani za dokładne wyczytanie liter wątpliwego znaczenia, ani za sam koniec daty zaręczać nie mogę, bo dzwon nie z każdej strony jest równie dostępny, a i tam nawet, gdzie do niego zbliżyć się można, to nie bez wielkich trudności przychodzi. Wiek przecież niewątpliwie jest 14, co scholastyczne litery poświadczają. Litery te z powodu wielu drobnych ozdób są bardzo nieczytelne.»
Wiśniewski przytacza go w następujący sposób: «In nomine Dei Patris et Flii et Spiritus Sancti amen. Frater Joannes prior Sandomiriensis A. D. MCCCLXXXIX»

  • Miejsce przechowywania: środkowy, największy z trzech dzwonów w dzwonnicy
  • Czas powstania: XIV w. (1389 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencjonalna
  • Przedmiot na którym występuje: dzwon
  • Materiał z którego jest wykonany: spiż
  • Typ pisma: majuskuła gotycka (z typowym zamkniętym C i E)
  • Uwagi: ze względu na bezpieczeństwo autora inskrypcję odtworzono za "facsimile" napisu, zamieszczonymi w "Monografii Miasta Sandomierza" ks. Melchiora Bulińskiego, dlatego uwagi o ewentualnych nieoznaczonych abrewiacjach byłyby bezpodstawne; napis w dwóch rzędach, ozdobne, trudne do odczytania litery.
    Inskrypcja z tym samym fragmentem Ewangelii wg św. Mateusza, napisanym stylizowaną majuskułą gotycką znajduje się też na XVII wiecznym (średnim) dzwonie, jednak tylko tyle da się przeczytać z poziomu podłogi, a nigdzie nie spotkałam się z publikacją jej treści.
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Kowalski W., "Do zmartwywstania swego za pewnym wodzem Kristusem..." staropolskie inskrypcje północno-zachodniej Małopolski, Kielce 2004;
    4. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979;
    5. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    6. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    7. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

hic iacet domicella - Adleais1 filia ducis Kazimiri2 funda= - trix is[t]ius conve[n]t(us) - et obi[i]t anno domini
m[i]l[l]esimo C[.] [..] (CXI)3

  1. Adelajda wg "Historiae Polonicae ..." Jana Długosza córka księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego, domniemana (asseritur) fundatorka kościoła parafialnego, przekazanego dominikanom; wg większości współczesnych źródeł córka Kazimierza, księcia kujawsko-łęczyckiego, dominikanka, zmarła w 1291 roku (MCCXCI)
  2. Kazimierz wg "Historiae Polonicae ..." Jana Długosza książę krakowski Kazimierz Sprawiedliwy; wg współczesnych źródeł Kazimierz Konradowic, książę kujawski, syn Konrada Mazowieckiego, ojciec Leszka Czarnego i Władysława Łokietka
  3. Częściowo zniszczone cyfry rzymskie
  • Miejsce przechowywania: pierwotnie wmurowana w posadzkę nawy głównej, w 1676 roku przeniesiona na jeden z południowych filarów, od 1872 roku wmurowana poziomo w południową ścianę Kaplicy Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: koniec XIV - XV w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: piaskowiec
  • Wymiary w cm.: 105 x 200
  • Typ pisma: minuskuła gotycka
  • Układ pisma: na bordiurze
  • Uwagi: w środku płyty postać kobiety leżąca z głową wspartą na poduszce i złożonymi do modlitwy rękoma; sama płyta poprzecznie pęknięta, napis wtórnie polichromowany
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Kowalski W., "Do zmartwywstania swego za pewnym wodzem Kristusem..." staropolskie inskrypcje północno-zachodniej Małopolski, Kielce 2004;
    4. Łuszczkiewicz W., Kościół św. Jakuba w Sandomierzu, zabytek budownictwa ceglanego XIII wieku w: Sprawozdania Komisyi do Badania Historyi Sztuki w Polsce, Kraków 1881;
    5. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    6. Mrozowski P., Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994;
    7. Olszewski A., Niektóre zagadnienia stylu międzynarodowego w Polsce w: Sztuka i ideologia XV wieku. Materiały sympozjum Komitetu Nauk o Sztuce PAN, pod red. P. Skubiszewskiego, Warszawa 1978, s. 271-310;
    8. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    9. Sobieszczański F., Kościół księży dominikanów pod wezwaniem św. Jakuba w Sandomierzu w: Tygodnik Ilustrowany R II, 1860, nr 60;
    10. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    11. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911;
    12. Wódz B., Pomniki pamięci księżniczki Adelajdy w dominikańskim kościele św. Jakuba w Sandomierzu, w: Zeszyty Sandomierskie, Nr 18, 2004, s. 11-16.
 

hic iac(et)1 st= - rennv(vs)2 d(omi)n(v)s1 iohann= - es3 d(e)1 ostroro= - g4 obiit anno d(omi)ni1 MCCCC - XXVII

  1. Wszystkie abrewiacje oznaczone
  2. Kwalifikator przynależności stanowej, oznacza osobę należącą do stanu rycerskiego. W wyrazie jest błąd - powinno być "strenuus"
  3. Jan z Ostroroga skądinąd nieznany. Niesiecki wspomina o Janie Ostrorogu herbu Nałęcz, był on kasztelanem poznańskim i kolatorem kościoła Wszystkich świętych we Lwowie. U Samuela Orgelbranda również czytamy o Janie Ostrorogu z Słupy, synu Wojciecha, kasztelanie poznańskim w 1391 roku. Kolejny Jan na kartach historii Ostrorogów pojawia się dopiero w 1466 roku
  4. Ostroróg - miasto i gmina w powiecie szamotulskim, woj. wielkopolskie
  • Miejsce przechowywania: w XIX w. w środku głównej nawy, obecnie wmurowana w ścianę południowej nawy
  • Czas powstania: XV w. (ok. 1427 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: piaskowiec
  • Wymiary w cm.: 110 x 185
  • Typ pisma: minuskuła gotycka, data - majuskuła gotycka
  • Układ pisma: na bordiurze i częściowo (data) na płycie
  • Uwagi: w środku płyty herb Nałęcz w zarysie gotyckiej tarczy herbowej; sama płyta poprzecznie pęknięta, nosząca ślady przekuwania
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Łuszczkiewicz W., Kościół św. Jakuba w Sandomierzu, zabytek budownictwa ceglanego XIII wieku w: Sprawozdania Komisyi do Badania Historyi Sztuki w Polsce, Kraków 1881;
    4. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    5. Mrozowski P., Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994;
    6. Olszewski A., Niektóre zagadnienia stylu międzynarodowego w Polsce w: Sztuka i ideologia XV wieku. Materiały sympozjum Komitetu Nauk o Sztuce PAN, pod red. P. Skubiszewskiego, Warszawa 1978, s. 271-310;
    7. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    8. Sobieszczański F., Kościół księży dominikanów pod wezwaniem św. Jakuba w Sandomierzu w: Tygodnik Ilustrowany R II, 1860, nr 60;
    9. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    10. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

heredes d(e) SLUPCZA1

  1. O Grocie, którego się potomstwo pisało z Słupce, Niesiecki mówi tylko tyle, że miał trzech braci: Prandotę, Goworka i Warsyusza (Warsa). Natomiast Encyklopedia Orgelbranda dodaje, że najbardziej znanym z owego potomstwa był błogosławiony Jan Grot ze Słupcy (zm. 1348) (...) towarzysz szkolny w Bolonji papieża Jana XXII (...) biskup krakowski 1326 r. Wierny doradca króla Władysława Łokietka i uczestnik zjazdu w Wiślicy, w 1340 roku poseł Kazimierza Wielkiego do papieża w sprawie sporu polsko-krzyżackiego. Wcześniej jednak między młodym władcą a Janem Grotem dochodziło do ostrych konfliktów. Biskup obłożył króla ekskomuniką i ostentacyjnie przerwał nabożeństwo, gdy ten wszedł do krakowskiej katedry, a w końcu urządził zbrojny najazd na Wawel. Gwałtowny charakter nie obcy był również kolejnym pokoleniom rodu. Z ręki Grota z Słupczy zginął, zamordowany w zatargu o dziesięcinę wsi Dwikozy, kasztelan wiślicki Jan Ossoliński. Jego syn - Łukasz Grot (zmarły 1471 i pochowany w sandomierskim klasztorze św. Jakuba) - bezkarnie mordując swych przeciwników i rabując uboższą szlachtę i chłopów, zasłużył u Jana Długosza na miano opętanego przez czarta.
  • Miejsce przechowywania: to jedna z pięciu brązowych tarczy herbowych (jedyna z inskrypcją) zdobiących nieistniejącą płytę nagrobną (o wymiarach 157 x 231 cm) wykonaną z piskowca, bez innych inskrypcji, pierwotnie wmurowaną w posadzkę nawy głównej, przy prezbiterium. Obecnie w zakrystii.
  • Czas powstania: XV w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tarcza herbowa
  • Materiał z którego jest wykonany: brąz
  • Wymiary w cm.: 33 x 40
  • Typ pisma: minuskuła gotycka, "A" majuskulne
  • Uwagi: w środku tarczy wyryta mniejsza tarcza z herbem Rawicz, labrami i hełmem z klejnotem (nie odpowiadającym opisom Niesieckiego, który nie przewidywał żadnych modyfikacji tego klejnotu herbowego)
  • Literatura:
    1. Buliqski M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Chądzyński J., Wspomnienia sandomierskie i opis miasta w dwóch częściach, Warszawa 1850;
    3. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    4. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979;
    5. Mrozowski P., Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994;
    6. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    7. Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991;
    8. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911;
    9. Wroniszewski J., Ród Rawiczów. Warszowice i Grotowice, Toruń 1992.
 

T (krzyż tau)

  • Czas powstania: nieznany
  • Typ inskrypcji: sygnatura (graffiti)
  • Przedmiot na którym występuje: lewy węgar portalu głównego
  • Materiał z którego jest wykonany: cegła
  • Typ pisma: signum
  • Literatura: brak
 

INSKRYPCJE XVI, XVII i XVIII WIECZNE

 

TIMETE - DEVM - ET DATE - ILLI HONO: - REM - QVIA - IAM (QVAM) - VENIT - HORA-IVDICII - EIVS

  • Miejsce przechowywania: pomieszczenia klasztorne
  • Czas powstania: 1 poł. XVI w.
  • Typ inskrypcji: sentencjonalna
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek św. Wincentego Ferreriusza
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie
  • Wymiary w cm.: 128 x 98
  • Typ pisma: majuskuła humanistyczna ("A": kapitała humanistyczna)
  • Uwagi: napis na kartach otwartej księgi, taki sam w księdze na obrazie św.św. W. Fereriusza i Antoniego Padewskiego
  • Literatura:
    1. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

SLAWNI MATHIS BOGUCZKI1 MIESCZANIN SANDOMIERSKI SOBIE I ZOPHIEI POTHOCZKEI2 MALŻONCZE WESPOLEK I Z DZIATHKAMI SWEMI NA WIECZNĄ PAMIĄTKE POLOŻIL AMORIS ERGO PROŚCIE ZA NIE PANA BOGA ANNO DOMINI MDLXXXV DIE VERO OCTAVA MENSIS IUNII MB PZ PM BN3

  1. Maciej Bogucki, mieszczanin sandomierski, skądinąd nieznany (co może dziwić z uwagi na pierwotne usytuowanie płyty)
  2. Zofia Potocka lub raczej z Potoczka, żona Macieja Boguckiego, skądinąd nieznana
  3. Sygle wokół gmerka (zapewne inicjały)
  • Miejsce przechowywania: pierwotnie w środku nawy głównej, obecnie w podchórzu.
  • Czas powstania: XVI w. (1585 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: piaskowiec (jeśli chodzi o tablice upamiętniające mieszczan, w woj. świętokrzyskim zdecydowanie przeważają te wykonane z piaskowca - jedynie w okolicach Kielc i Chęcin, gdzie wydobywano szlachetniejszy surowiec, mieszczanie fundowali sobie wyłącznie marmurowe nagrobki)
  • Wymiary w cm.: 88 x 177
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Układ pisma: częściowo na bordiurze, częściowo blokowy
  • Uwagi: w środku gmerk w podwójnym okręgu, w publikacjach błędnie opisywany, jako herb więcej...
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

STANISLAO LIPNICZKI1 AVLICO REGIO VXOR POSV[IT]2

  1. Stanisław Lipnicki herbu Hołobok, dworzanin królewski. Dom Lipnickich w sędomierskiem województwie był wieku mego znaczny (...), jak pisał Bartosz Paprocki w wydanym w 1584 roku "Herbarzu...". Stanisław (...) stolnik Sendomirski, mąż w interesach tej ojczyzny doświadczony i szczęśliwy, żona jego Ligęzianka z Bobrku, siostra kasztelana Wiślickiego, z której zostało potomstwo syny i córki (...) Tegoż herbu Lipniccy, (...) się z Sendomierskiego do Litwy wyniesli (...), dodaje Niesiecki,a PSB uzupełnia ten obraz obszernie: Stanisław Lipnicki h. Hołobok (XVI w.), dworzanin królewski, burgrabia krakowski. Syn Mikołaja z Góry, podstarościego sandomierskiego. Dn. 14 VII 1548 zaciągnął sie w poczet dworzan na 5, a potem na 6 koni. Używano go do różnych misji w Koronie i na Litwie. Za oddane wtedy przysługi otrzymał 13 X 1555 dożywotnią pensje roczną 50 zł na żupach wielickich, a 24 VIII 1565 - ekspektatywę na burgrabstwo krakowskie. Podczas wojny inflanckiej zlecał mu król pieczę nad sprzętem wojennym i artylerią, pieczę taką sprawował również w czasie wyprawy połockiej w 1564 roku. (...) musiał zasłużyć się w czasie tej wojny, skoro w r. 1564 otrzymał dożywotnio dochody wsi Krzyszkowice opactwa szczyrzyckiego oraz pensję roczną 150 zł z dochodów starostwa sandomierskiego i burgrabstwo krakowskie. W r. 1567 tytułowano go stolnikiem królewskim. Ostatnia wzmianka o nim pochodzi z 1570 r. i dotyczy procesu z opatem koprzywnickim o dziesięciny. L. był dziedzicem Góry i Włostowa (o Stanisławie Lipnickim z Włostowa pisze też Łukasz Górnicki w swoim "Dworzaninie polskim" - przyp. K.L.); posiadał także dwór i dom w Krakowie. Ożenił sie z Katarzyną Ligęzianką (?), z którą miał dzieci o nieznanych imionach. Równocześnie z L-m występował niełatwy do rozróżnienia inny Stanisław, jego starszy brat stryjeczny, syn Marcina z Miłoszowic, również dworzanin królewski.
  2. Dalej zniszczone.
  • Miejsce przechowywania: krypta po Kaplicą Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: XVI w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica (?)
  • Materiał z którego jest wykonany: piaskowiec
  • Wymiary w cm.: zachowane tylko dwa fragmenty o wymiarach 29 x 33 i 122 x 33
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Literatura: brak

 

15991 RE[...........]ORVM2
S(ANCTVS) TOMAS DE AQ[VI]NO DOCTOR ANGELI[CVS]3
SANCTVS HYACINCTVS POL[ONVS]4
SANCTA VRSVLA VI[R]GO ET M[AR]T[YRA]5
SANCTA MARIA MAGDALENA6
SANCTA CATHERINA VI[R]GO ET M[AR]T[YRA]7

  1. Prawdopodobna data namalowania poliptyku
  2. Zniszczone
  3. św. Tomasz z Akwinu - (ok. 1225 - 1274) dominikanin, filozof i teolog, uczeń Alberta Wielkiego, doktor kościoła, zwany Doktorem Anielskim. Twórca tomizmu - systemu filozoficzno-teologicznego, stanowiącego podstawę oficjalnej filozofii kościoła rzymsko-katolickiego, a łączącego scholastykę z chrześcijańską tradycją
  4. św. Jacek Odrowąż - patrz "Dwa słowa wstępu"
  5. św. Urszula - legendarna męczennica z IV w., z królewskiego rodu ale nieznanej narodowości. Podania mówią, że była córką chrześcijańskiego króla brytańskiego lub węgierskiego, której ręki dla swego syna zarządał potężny król Poganii Zamorskiej. Zgoda uwarunkowana została przyjęciem chrztu przez przyszłego małżonka i oddaniem Urszuli 11 000 dziewic, które również zostana ochrzczone i będą towarzyszyć jej w pielgrzymce do Ziemi Świętej. W czasie tej podróży wszystkie kobiety zostały zamordowane przez Hunów, oblegających Kolonię lub w Sławonii, przez jej sułtana
  6. św. Maria Magdalena - została uzdrowiona przez Jezusa, który wypędził z niej siedem władających nią demonów. Towarzyszyła mu w godzinach męki i uczestniczyła w jego pogrzebie. Jako pierwsza ujrzała pusty grób i jej pierwszej objawił się Chrystus po zmartwychwstaniu
  7. św. Katarzyna Aleksandryjska - legendarna męczennica z IV w., skazana na rozdarcie na kole zaopatrzonym w kolce, cudownie uratowana, ale ostatecznie ścięta
  • Miejsce przechowywania: prezbiterium
  • Czas powstania: XVI w. (1599 r.)
  • Typ inskrypcji: niesklasyfikowana (część centralna) oraz objaśniająca (skrzydła)
  • Przedmiot na którym występuje: poliptyk - centralna część, przedstawiająca Adorację Matki Bożej Różańcowej przez Wszystkie Stany Kościoła oraz pięć zachowanych skrzydeł z wizerunkami świętych: Urszuli, Marii Magdaleny i Katarzyny z Aleksandrii oraz Tomasza z Akwinu i Jacka Odrowąża
  • Materiał z którego jest wykonany: tempera na desce
  • Wymiary w cm.: 88 x 177 (centralny), 55 x 177 (skrzydła)
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Literatura:
    1. Kamuda D., Sztuka, w: Dzieje Sandomierza, t. II, XVI-XVIII w., red. F. Kiryk, Warszawa 1993, s. 143-201;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Wódz B., Łaskami słynący obraz Matki Boskiej Różańcowej w podominikańskim kościele Świętego Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przyczynek do badań działalności dominikanów w szerzeniu kultu Różańca Świętego, w: Zeszyty Sandomierskie, rok VI, Nr 9, 1999, s. 90-96.
 

VERA EF - FIGIES S(ANCTI) DOMINICI1 DE - SORIANO2

  1. Św. Dominik Guzman - twórca zakonu kaznodziejskiego
  2. Chodzi o wizję z 1530 roku, kiedy to w klasztorze dominikańskim w Soriano, jednemu z braci ukazały się Matka Boska, Maria Magdalena i Katarzyna z Aleksandrii, wręczając mu obraz, na którym św. Dominik przedstawiony był z księgą i liliami
  • Miejsce przechowywania: klasztorne krużganki
  • Czas powstania: XVII w. (ok. 1600 r.)
  • Typ inskrypcji: objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek św. Dominika
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie, deska
  • Wymiary w cm.: 84 x 150
  • Typ pisma: majuskuła humanistyczna
  • Uwagi: napis na oprawie księgi
  • Literatura:
    1. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

F P1 - GENEROSVS FRANCISCVS POPLAWSKI2 - IN MOKRA RZECICA3 HERES - DILECTIS FILIIS SVIS FRANCISCO4 ET HIE= - RONIMO4 DEFVNCTIS - ET SIBI MORTALITATIS SVAE MEMOR EXI= - STENS TANDEM - ET POSTERIS SVIS LEGITIMIS MONV= - MENTVM HOC IN LOCO PONERE CV= - RAVIT ANNO DOMINI MILLESIMO SEX= - CENTESIMO VICESIMO QVINTO

  1. Sygle (zapewne inicjały)
  2. Franciszek Popławski - dziedzic Rzeczycy Mokrej. Ród Popławskich herbu Trzaska wywodził się z województwa podlaskiego, (...) od dóbr Popławy i Spławy tego imienia nabyli (...) Floryana potomstwo w Sendomierskiem osiadło - tyle pisze Niesiecki. Buliński natomiast dodaje, że Franciszek Popławski z Rzeczyczy Mokrej (...) znaczny fundusz (...) klasztorowi (św. Jakuba - przyp. K.L.) zapisał, z obowiązkiem odprawiania co tydzień jednej mszy i anniwersarza cztery razy do roku
  3. Rzeczyca Mokra - wieś w gminie Dwikozy, powiat sandomierski, woj. świętokrzyskie
  4. Franciszek Popławski i Hieronim Popławski - synowie Franciszka Popławskiego, skądinąd nieznani
  • Miejsce przechowywania: wg Bulińskiego pierwotnie w prezbiterium, obecnie w podchórzu.
  • Czas powstania: XVII w. (1625 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 88 x 173
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: napis pomiędzy dwoma herbami Trzaska
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

F P1 - GENEROSVS FRANCISCVS POPLAWSKI2 IN MOKRA - RZECICA3 HERES - DILECTIS FILIIS SVIS FRANCISCO4 ET HIERO: - NIMO4 DEFVNCTIS - ET SIBI MORTALITATIS SVAE MEMOR EXISTENS - TANDEM - ET POSTERIS SVIS LEGITIMIS MONVMENTVM - HOC IN LOCO PONERE CVRAVIT - ANNO DOMINI MILLESIMO SEXCENTESIMO - VICESIMO QVINTO

  1. j.w.
  2. j.w.
  3. j.w.
  4. j.w.
  • Miejsce przechowywania: północny półfilar w prezbiterium
  • Czas powstania: XVII w. (1625 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 42,50 x 61
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: napis w manierystycznym ornamencie
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

ANNO 16421

  1. prawdopodobna data ukończenia przebudowy Kaplicy MS na polecenie syna fundatora - Jacka Szemberka
  • Miejsce przechowywania: Kaplica Męczenników Dominikańskich, ściana zachodnia.
  • Czas powstania: XVII w. (1642 r.)
  • Typ inskrypcji: poświadczeniowa
  • Przedmiot na którym występuje: dekoracja stiukowa kaplicy
  • Materiał z którego jest wykonany: gips
  • Wymiary w cm.:
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) - CHRISTOPHORVS A CHRONOW CHRONOWSKI - EX AVITA GRYPHORVM1 PRO(-)SAPIA - NIHIL ANTIQVIVS HABVIT ORTHODOXA FIDE - IN DEVMET DEIPARAM FLAGRANTI PIETATE - IN EGE[.]OS EFFVSA BENEFICENTIA NVLLIS SECVNDVS - VIR ANTIQVI CANDORIS IN OFFICIA AMICORVM INTENTVS - LEGES HVMANITATIS TERMINAVIT AD ARAS DEMVM - MERITORVM ANNORVM Q(VIS) PLENVS IN SCENA MORTALITATIS - SVPREMVM VITAE ACTVM EXEGIT ANNO DEI HOMINIS MDCXLVI - AETATIS SVAE Z CATHARINA DE RVSCA3 CONSORS - AMORI ET DOLORI SVO MONVMENTVM POSVIT - ET CHRISTOPHORVS CANONICVS CRACOVIEN(SIS) - SANDOMIRIEN(SIS) SCHOLASTICVS KIELCEN(SIS)3 - FILIVS PARENTI DESIDERAT(ISSI)MO - ANNIVERSARIVM FUNDAVIT

  1. Krzysztof Chronowski herbu Gryf - skądinąd nieznany
  2. Katarzyna Chronowska z Ruszczy - żona Krzysztofa Chronowskiego, fundatorka tego epitafium, skądinąd nieznana
  3. Krzysztof Chronowski herbu Gryf - kanonik krakowski i sendomirski, scholastyk kielecki, sekretarz królewski, zmarły w 1680 roku i pochowany w Katedrze w Krakowie, fundator (wraz z matką) tego epitafium.
  • Miejsce przechowywania: pierwotnie (do ok. 1860 roku) dominikański kościół p.w. św. Marii Magdaleny w Sandomierzu, dziś w nawie południowej kościoła św. Jakuba
  • Czas powstania: XVII w. (1646 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 89 x 114
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: ligatury i abrewiacje, słabo widoczne znaki liniowania, brak portretu w medalionie, który był jeszcze na fotografii z połowy XX wieku.
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    3. Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicza, Lipsk 1838-1841.
 

D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) - CERNE HOSPES - NICOLAVS A CHRONOW CHRONOWSKI1 - DE GENTILITIIS GRYPHORVM ARMIS AD ARMANAT(VS) - PRIMAM ET MEDIAM AETATEM IN CASTRIS EGIT - PRAELIARIS INGENII VIR MARTEM APPETIIT VT MORT(ALITAT)E - OPPAETERET SIITA PATRIAE INTERESSET. CVIVS SALVTEM - SVA POTIOREM DVCENS VITAM SANGVINEM - FORTVNAS ILLIVS INTEGRITATI DEVOVIT - DISCE SI MILES ES. - EX HOC MILITE VIRTVTEM BELLIQ(VS) (bellicus ?) LABOREM - ANNO AETATIS SVAE LIV.EREP.TVM SIBI ET SVIS - G(E)N(ER)OSI GABRIEL ET ALBERT(VS)2 LACRYMIS PROSECVITI - NEPOTES PATRVO HOC MARMOR PONICVRAVERVNT - ANNO MDC.LX.V.IIII.

  1. Mikołaj Chronowski herbu Gryf - skądinąd nieznany
  2. Gabriel i Albert Chronowscy herbu Gryf - synowie Mikołaja Chronowskiego, skądinąd nieznani
  • Miejsce przechowywania: pierwotnie (do ok. 1860 roku) dominikański kościół p.w. św. Marii Magdaleny w Sandomierzu, dziś w nawie południowej kościoła św. Jakuba
  • Czas powstania: XVII w. (1669 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 90 x 107
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: brak odstępów między wyrazami, brak portretu w medalionie
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    3. Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicza, Lipsk 1838-1841.
 

D(eo) O(ptimo) M(aximo) - ADALBERTVS SIGISMVNDVS à BRZEZINY BRZEZIŃSKI1 - De Armis Tvbarvm, olim ANDREAE2 in Niewodna et Wisniowa3- ac Barbarae4 de Baranow5 coniugum Filius.- Parentibus praemature orbatuss prima Aetate sub Optimo Tutore suo Patruo - Sebastiano Brzeziński6 Notario primum Castren(sis) Cracouien(sis) - dein(de) Canonico Cathedrali Viro Ivris Patrii Scientissimo, - Eruditioni Literariae uacabat. - Sub Sigismvndo III - In Moschovitica Expeditione Militiae rudimentum posuit, - Vnus e Praesidiariis expugnatae Arcis; arctissimae obsidionis famem, morte acerbiorem - Inuietâ pertulit. - Bello et Marti emeritus. - Au[.]tum Genus, temo Connubio Decorae Stradomscior(vm) - Chocimowscior(vm) Boratinsciorvm7- Prosapiae iunxit. - Reliquam Aetatem - Pacis operibus addixit; Amicis in publicum utilior, quam Sibi: - O[mni]a peripsum ad Comitia R(ef)unctio, Dissidium Amicorum Solerti dexteritate - dispunctum, VIRVM antiqui Candoris suo probauere Territorio. - Demùm peractâ Vitae fabulâ - Prope Nonagenarius Viam Aeternitatis ingressus - ANNO DEI uiuentiss 1669 25 Iunii. - PARENTI DESIDERATISSIMO grata Posteritas8 Filialis Pietatis - MONVMENTVM.

  1. Wojciech Zygmunt Brzeziński, dziedzic Brzezin. Wg Niesieckiego z Brzezin w Krakowskiem Województwie ten się dom pisze.
  2. Andrzej Brzeziński - ojciec Wojciecha Brzezińskiego, skądinąd nieznany
  3. Niewodna i Wiśniowa - Niewodna, wieś w gminie Wiśniowa, powiat strzyżowski, woj. podkarpackie
  4. Barbara Brzezińska z Baranowa - żona Andrzeja i matka Wojciecha, skądinąd nieznana
  5. Baranów - Sandomierski (?), wieś i gmina, powiat tarnobrzeski, woj. podkarpackie
  6. Sebastian Brzeziński - brat Andrzeja i stryj Wojciecha, krakowski pisarz dworski, kanonik katedralny, mąż w prawie i sztuce pisania najuczeńszy. Wspomina o nim Niesiecki: Sebastyan kanonik Krakowski, proboszcz Oświęcimski, umarł w roku 1601. którego nagrobek z herbem Trąby w kościele katedralnym Krakowskim podziś dzień widzieć, i Starowolski go wypisał: człowiek był w obojgu prawie biegły, dla tego też z sejmu w roku 1589. był deputowany "ad correctionem juris terrestris"
  7. Felicjana Boratyńska - żona Wojciecha Brzezińskiego - (...) Wojciech Zygmunt miał za sobą Felicjanę Boratyńską (...)
  8. spadkobiercy - (...) synów miał dwóch, Sebastyana i Franciszka. Sebastyan miał za sobą Zuzannę Przerębską cześnikównę Sendomierską, córek z niej dwie: Barbarę za Wojciechem Bukowskim, i Katarzynę w roku 1660.
  • Miejsce przechowywania: nawa południowa
  • Czas powstania: XVII w. (1669 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 76 x 112
  • Typ pisma: minuskuła barokowa (długie S rodem z kancelareski), częściowo kapitała barokowa
  • Uwagi: wizerunek twarzy i herb Trąby, długie "S" rodem z kancelareski jako pierwsze przy podwójnych "S" a czasem zamiennie (ingreSsus, poSteritas), akcenty nad literami, niespotykana ligatura: "I" na "S" w "desideratissimo"
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

D O M - PIISQVE MANIBVS - GNOSAE DNAE CATHARINAE DE RVSCA2 CHRONOWSKA1 - EIVSVE GERMANAE HOC ITEM SITAE TVMVLO ANNAE DE - RVSCA RVSZLOWA3 QVAE CONCITATIS GENTILITII VRSI - PASSIB∂ ET ACCIPITRINO VOLATV ITER MORTALITATIS - AVSPICATO CONFECERE - GEMINAS HAS - ET SANGVINE ET VIRTVTE SORORES VELVT BINAS SVA - CONCHAGEMAS VNVM HOC CONTINET MONVMENTVM - AT VERO - IN SEPVLTA EARV ERGA CAELV STVDIA IMORTALITATI SVNT DICATA - ERGO - POST OLYMPICVM IN PIETATE DECVRSV DIGNAE OLYMPO - AD METAM CONSTITVERVNT A VIATORIS OLIM DEI 1671 - PERILLRIS ET ADM RDVS CHRISTOPHOR CHRONOWSKI4 - CANONICVS CRACOVIEN ET SANDOMIRIEN SCHOLASTIC - KIELCEN HIS PIAE MATRI ET AMITITIAE LITAT LACHRYMIS

  1. Katarzyna Chronowska z Ruszczy - żona Krzysztofa Chronowskiego, skądinąd nieznana
  2. Ruszcza - wieś w gminie Połaniec, powiat staszowski, woj. świętokrzyskie; choć Ruszcza w woj. małopolskim, dziś jedna z dzielnic Nowej Huty, również należała do rodu Gryfitów
  3. Anna Ruszlowa z Ruszczy - skądinąd nieznana
  4. Krzysztof Chronowski, herbu Gryf - kanonik krakowski i sendomirski, scholastyk kielecki, sekretarz królewski, zmarły w 1680 roku i pochowany w Katedrze w Krakowie
  • Miejsce przechowywania: pierwotnie (do ok. 1860 roku) dominikański kościół p.w. św. Marii Magdaleny w Sandomierzu, dziś w nawie południowej kościoła św. Jakuba
  • Czas powstania: XVII w. (1671 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 89 x 117
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: enklawy, ligatury i abrewiacje, brak portretu na medalionie
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    3. Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicza, Lipsk 1838-1841.
 

gaude fili Jacinte1 quia orationes tue grace sunt filio meo et quit quia per me ab eo petieris inpetrabi(li)s

D(OMINVS?) HYACINTHI ODROVASY1 ORDINIS NOSTRI, ET REGN POLONIAE TVTELARIS, HAEC. CORPORIS, HABITVS ET NASCENTIS MONASTERY CRACOVIENSIS, VERA QVAE NOBIS BETVSTAS RELIQVIT, INTVERE LINAMENTA QVAE DENVM ANNO. 1673. VIVIS-IN HAC, IMAGINE FIDELITER ADVMBRATA COLORIBVS, SANDOMIRIAE IN CONVENTV(S) S(ANCTI) JACOBI APOSTOLI COL= - LOCATA: PRTOTYPON AVTEM SEV ORIGINALE IN TABVLA DEPTICTVM, ECCLESIAE IN PAGO ODROVAS. DONA= - TVM ET IN SACELLI PRAELIBATIT SANCTI IN EADEM ECCLESIA DEPOSITVM VT MAIVS IN POPVLO DIAERE.

  1. św. Jacek Odrowąż - patrz "Dwa słowa wstępu"
  • Miejsce przechowywania: Kaplica św. Jacka
  • Czas powstania: XVII w. (1673 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencjonalno-objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek św. Jacka w ołtarzu
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie, deska
  • Wymiary w cm.: 280 x 170
  • Typ pisma: stylizowana minuskuła gotycka, napis pod obrazem - kapitała
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Kamuda D., Sztuka, w: Dzieje Sandomierza, t. II, XVI-XVIII w., red. F. Kiryk, Warszawa 1993, s. 143-201;
    3. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    4. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    5. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    6. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
    7. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

IEZUS MARIA - Epitaphium - Adsis Viator - Atleidis Domicillae1 Prototypon - Intuere - In Medio Ecclesiae Sepultam Venerare - Haec Principum Sangvine titlea - CASIMIRI DUCIS2 FILIA - LESCI PRINCIPIS3 SOROR - Vitae Sanctitate titleior - Signis et Portentis ut Veterum Monu/menta testantur titleissima - FUNDATRICI Piissimae Hic Sacer - Praedicatorum Conveutus Lapideo - prius erecto TUMULO - Post - Hostium feritate diruto - iterato - GRATITUDINIS Ergo Posuit - MONUMENTUm -Anno Domini - 1676.
poniżej:
Nadgrobek - ATLEIDY DOMICILLE1 - KAŹMIERZA Wtórego2 CÓRKI - LESZKA białego3 SIOSTRY - FUNDATORKI KOŚCIOŁA TEGO4 - nobliwością Zycia y Cudami słynąca przy tym - kościele mieszka tu pogrzeb ROKU 1211 - Dnia 8 go Grudnia.

  1. Adelajda wg "Historiae Polonicae ..." Jana Długosza córka księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego, domniemana (asseritur) fundatorka kościoła parafialnego, przekazanego dominikanom i ją miał na myśli autor obrazu; wg większości współczesnych źródeł córka Kazimierza, księcia kujawskiego, dominikanka, zmarła w 1291 roku (MCCXCI).
  2. Kazimierz II - książę krakowski Kazimierz Sprawiedliwy;
  3. Leszek Biały - syn Kazimierza Sprawiedliwego, książę sandomierski i krakowski w latach 1194-1199, 1201 i od 1202, powołany ostatecznie na tron krakowski po śmierci Mieszka Starego i usunięciu Władysława Laskonogiego;
  4. Chodzi o sandomierski kościół pw. św. Jakuba
  • Miejsce przechowywania: niegdyś w prezbiterium nad sarkofagiem Adelajdy, obecnie klasztorne krużganki
  • Czas powstania: XVII w. (1676 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: obraz
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie
  • Wymiary w cm.: 199 x 64,5
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna i antykwa humanistyczna
  • Uwagi: napis w kartuszu
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Stronczyński K., Niektóre szczegóły o kościele ś-go Jakuba w Sandomierzu w: Biblioteka Warszawska 1842, t. III;
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
    6. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

Sandomiriae Quadraquinta novem Martirum Ordinis Praedicatorum1 anno 1260;
Ego sum illa misericordiae Mater Quam Vos Quotidie Post Completorium Salutis;
Et Quoties ille verba dictis eja ergo advocata nostra mecoram Filis meo prosterno orans pro vestio Ordine Confirmationis.
O PIA; O CLEMENS; [...] TUOS DECLAMATIONES FILI TUAE; SALVE REGINA MATER MISERICORDIAE; VITA DULCE DO ET SPE NOSTRA; IESUS [...] GEMENTES ET PLENTE SINE LACRIMARUM VALLE; ET IESUM BENEDICTUM FRUCTU VENTRIS TUI NOBIS POSTHOC EXILIUM OSTENDE; O DULCIS VIRGO MARIA.

Wiśniewski s. 173: Gloria Martyrum Sandomiriensium S. Ordinis Pra(e)d(i)catorum1 in hac ecclesia a tataris truciadatorum dum cantat Salvo Regina

  1. Chodzi o wymordowanych w czasie drugiego najazdu tatarskiego, na przełomie 1259/1260 roku, 49 dominikańskich zakonników
  • Miejsce przechowywania: klasztor
  • Czas powstania: XVII w.
  • Typ inskrypcji: objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek Mater Misericordiae
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie
  • Wymiary w cm.: 150 x 117
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: tekst w brzmieniu z 1990 r., po konserwacji 2 lata później nieco zniekształcony, przytoczony za Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    2. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
    3. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

ADVOCATA SACRATISSIMI ROSARII
DANOBI VIRTVTEM CONTRA HOSTES TVOS O MARIA
INFERIALO SAGITTAS MEAS SANGVINE EORVM
O FACIE MARIA PEREANT PECCATORIS; EN [zniszczone] SAGITAS TVAS ET CONTVRABIS EOS

  • Miejsce przechowywania: klasztor
  • Czas powstania: XVII w. (ok. 1672-1677 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencjonalno-objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek św. Piusa V
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie
  • Wymiary w cm.: 145 x 109
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Uwagi: w tle bitwa morska pod Lepanto i rzadko spotykany wizerunek zagniewanej Madonny-Hetmanki z łukiem w dłoniach
  • Literatura:
    1. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

TIMETE - DEVM - ET DATE - ILLI HO - NOREM - QVIA - VE - NIT - HO - RA IVDICI - EVS

  • Miejsce przechowywania: klasztorne krużganki
  • Czas powstania: XVII w.
  • Typ inskrypcji: sentencjonalna
  • Przedmiot na którym występuje: obraz, wizerunek św. Wincentego Ferreriusza i św. Antoniego Padewskiego
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na płótnie
  • Wymiary w cm.: 145 x 84
  • Typ pisma: kapitała
  • Uwagi: napis na kartach otwartej księgi, taki sam w księdze na obrazie św. W. Fereriusza
  • Literatura:
    1. Wódz B., Galeria dawnego malarstwa religijnego w kaplicy św. Jacka. Podominikański kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Pamiętnik Sandomierski, t. III, Sandomierz 1997, s. 219-240.
 

Laudatur IESUS Christus et Virgo MARIA in Saecula Fiat - MNEMOSYNON GRATITUDINIS - Iuxta Ordinationem Antiqum, quam in Libris Ve(tus)tioribus reperit A-dm. R(everendus) P(ater) Fr(ater) Florianus - Istubowicz1 Prior hujus Caenoby humilis. Procuravit sub hoc Symbolo - cum Imagine Divinissimi - HYACINTHI2 Primi Ejusdem Conventus Prioris ac Specjalissimi Patroni erigere. Quam exponit et propo - ponit. Benefacta erga hunc Claustrum Benefactorum [..]ti12 memor semper et Gratus in Cael[i]12 [.]onim12 D. - O.M. Remaneratore HYACINTHUS S(anctus) 2uem omnia portantem in sacramento Eucharistiae per - tumentes fluctus portabat MARIAMq sine pondere ex Alabastrino lapide bajutat3 at Ut etiam Pa= - treae ac Fratres in hoc Conventa manentes memoriam habeant perpetuam BENEFACTORUM. - Adeste Legite. Dicite et Orate Fratres. - Pro animabus Benefactorum Defunctorum Conventus Sancti Jacobi Apostoli in Antiqua Sandomiria Ordinis Praedica= - torum scilicet Perillustris A(dmodum) R(everendus) D(ominus) Andreae Debinski4 Gloris Insignis Collegiate Sandomiriensis 2ui Liberum fecit - Praedium Golębice et Sacharzow Decime manipulari [nieczytelna połowa wersu]11 - Conventui Perillustris A(dmodum) R(everendus) D(ominus) Nicolai LEOPOLDOWICZ5 Iuris Utrusq Doctoris Canonici Officiales nomion Parochi - Sandomiriensis 2 ui [.au.] Ecclesiam Majori Choro Fornice Proprijs Sumptibus decorunt. A(dmodum) R(everendus) D(ominus) CHRISTOPHORI - MATIASZEWSKI6 Parochi Jankoviensis 2ui pro Fabrica Claustri Mille Florenas Auregis Benefactor Sponte - Ubiatit. A(dmodum) R(everendus) D(ominus) MATHIAE RAMUS7 Praecentoris Mansiona[ris]11 2ui etiam pro Reperatione Cena[culum]12 Kapellas Hia= - cintas in censum absq Obligatione ad communes Oration[...]11 con]tribuit11. Perillustris A(dmodum) R(everendus) D(ominus) STANISLAI UMIN= - SKI8 2ie Materalia pro Descrictis et [dele]rutis12 per Suesas [.......]11 as Ungaras Aliasq Patria Hostes Da(tor)is [..........]12 - Claustro Spaliata Devastato utq Combusto cum Ecclesia et [.........]11 Liberali Sufficienter submi[...] [.....] [.....] [........]12 - autem(?) ac Et (m)emoriam pro Artificibus titleer Fundator Optim[..............]11 Mandato ergo A(dmodum) R(everendus) P(ater) Provcjalis Ordi(na)tur - Antiqua Ordinatione et Nova ratification approbatur et Innova[tur]11 [..]aluitur11 at 2ie Fe(stio)nis Temporibus ante [........]12 - um [...]12 stationibus 2uo libet Die ante Praedium et Caenam Pso[......]11 digitur De Profundis [.......] [........] [...]12 - et Collecta Patra Priore [.]12 Pra[...]ante12 addatur et applicatur pro [.....]bus11 Sacerdotum Sagu[....]11 - Deus quinter Apostolicas Sacerdotes Famulos tuas [...]erdo11 la[.]isecisti12 dignitates [..]qere11 praesta - qua sumus ut eorum quae perpetuo aggrebentur consoriti[...]da Absolvoquiesumus B[...]11 San= - ctia. Deus hujus miseratione Anima [Pra]etiam12 requiesc[..]12 [.]cte11 addendo Requiescant in Pace. Ame(n).

DROGIE SKARBŸ KTÓREŚ NIOSŁ Z KIJOWA POWODZIE - IACKV S: ZACHOVŸ W POLSKIM TWŸM NARODZIE - S. HIACINTHUS ODROWąZIUS Anteri Ca(n)onicus Cracoviensis deinde - Ro[m]ae11 Habitu as Patre DOMINICO una cum B[ole]slao12 Fr(atro)9 ut erina[...]itus12 Fundator, Patriarcha - P[rovin]ciarum11 Poloniae, Bohemiae, Silesiae, Russiae, Lituaniae atq[ue] Prinicis Prior hujus Apostolici Co[..]12 - ve[..]is11, 2em multa Sandomiriae Beneficia manencia(?) praestiti dn[.]er11 alia Uineam pra[...]is11 ma[...]11 - Colu[.]s11 Nucesq Italicas quaeriaitus infirmitatibus hominum me[.....]11 effi[....]11 [...]latarem11 plantavit10

  1. Florian Istubowicz OP - dominikanin, ok. 1733 roku przeor klasztoru św. Jakuba w Sandomierzu (wg Bulińskiego jeden ze znakomitszych). Na jego zamówienie powstał ten obraz.
  2. św. Jacek Odrowąż - patrz "Dwa słowa wstępu"
  3. Chodzi o jedną z legend zwiazanych z życiem św. Jacka - w roku 1228 grupka braci kaznodziejów na czele ze św. Jackiem wyruszyła do Kijowa, gdzie założyli konwent misyjny. Pięć lat później został on splądrowany przez Tatarów, a św. Jacek wyniósł z pożogi wielki alabastrowy posąg Madonny z Dzieciątkiem ważący cztery albo pięć talentów (czyli ok. 105-130 kg) - przeszedł z nim bezpiecznie przez "hordę niewiernych", w jednej ręce trzymając Ciało Chrystusa, w drugiej niosąc posąg, który wadawał się lżejszy niż trzcina.
  4. Andrzej Dębiński - kantor kolegijaty sandomierskiej na wieczne czasy darował dominikanom dziesięcinę ze wsi Gołębice i Suchorzów (ok. połowy XVII w.)
  5. Mikołaj Leopoldowicz - "doktor obojga praw, kanonicznego i świeckiego" oraz doktor medycyny, proboszcz parafii św. Piotra (1616) w Sandomierzu, parafii w Samborcu, a od 1622 roku kanonik sandomierski, fundator seminarium przy tamtejszym kościele Jezuitów (1635). Wg Bulińskiego znaczne był sumy pieniężne zapisał dominikanom. Zmarł w 1639 roku.
  6. Krzysztof Matiaszewski - wg tej inskrypcji proboszcz Jankowic, który na budowę klasztoru tysiąc florenów w złocie dał z własnej woli, jednak brak jego nazwiska w wykazie plebanów tej parafii w "Dekanacie sandomierskim" ks. Wiśniewskiego. Jest natomiast Krzysztof Masłaszowski.
  7. Maciej Ramus - główny śpiewak mansjonarz, który uczynił darowiznę na rzecz odnowienia piętra kaplicy św. Jacka, bez zobowiązań do wspólnych modlitw.
  8. Stanisław Umiński - proboszcz parafii św. Piotra, kanonik kolegijaty sandomierskiej. Zniszczony kosciół i klasztor dobrowolnymi sumami wystarczająco obdarował. Oprócz św. Jakuba wspierał też hojnie szpital św. hieronima i szkołę kolegiacką.
  9. stryjeczny brat św. Jacka miał na imię Czesław (nie Bolesław)
  10. Św. Jackowi przypisuje się sprowadzenie do Polski orzechów włoskich, które w Sandomierzu do dziś wydają owoce niezwykłych rozmiarów i nazywane są nieodmiennie "jackami".
  11. Zniszczone
  12. Nieczytelne
  • Miejsce przechowywania: depozytorium w klasztorze
  • Czas powstania: XVIII w. (ok. 1734 r.)
  • Typ inskrypcji: objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: obraz
  • Materiał z którego jest wykonany: olej na desce
  • Wymiary w cm.: 87 x 41,5
  • Typ pisma: minuskuła barokowa, kapitała humanistyczna
  • Uwagi: tekst w większości za B. Wódz, Pomnik Łaskawości z sandomierskiego klasztoru św. Jakuba, w: Zeszyty Sandomierskie, rok X, Nr 17, 2001, s. 50-52, porównany z oryginałem
  • Literatura:
    1. Wódz B., Pomnik Łaskawości z sandomierskiego klasztoru św. Jakuba, w: Zeszyty Sandomierskie, rok X, Nr 17, 2001, s. 50-52
 

1756 IADWIGA KAROLOWA DEPREWO1
DE AUP. 1899

  1. Na początku wieku ośmnastego, mieszkał w Sandomierzu malarz włoch pochodzenia francuskiego, nazwiskiem Karol de Prewot, z którym kapituła tutejsza w roku 1708 zrobiła ugodę względem odmalowania obrazów ("Martyrologium Romanum"), zdobiących dotąd nawy kościelne. (...) Karol de Prewot zajmował się tą pracą aż do śmierci, która przypadła w roku 1737. (...) po jego zgonie, kapituła nowy zrobiła układ z malarzem Sroczyńskim, który resztę malowideł odrobił. Po zmarłym Karolu de Prevot, pozostała wdowa Jadwiga mieszkała w Sandomierzu, i żądała wypłaty pozostałej sumy, jaka jej się jeszcze od kapituły należała. Kapituła w roku 1737 wypłaciła jej 360 złotych, a drugie trzysta przekazała malarzowi Sroczyńskiemu za dokończenie obrazów. (...) W roku 1715 (...) Karol de Prewo (...) odrobił również dwa obrazy do kościoła świetego Pawła, przedstawiające historię tego świętego apostoła. (Ksiądz Melchior Buliński, z którego książki pochodzi ten cytat, jak widać nie mógł się zdecydować na jednolitą pisownię nazwiska)
    De Prevot pracował też na dworze hetmanowej Elżbiety Sieniawskiej w Sieniawie i Łubnicach.
  • Miejsce przechowywania: zakrystia
  • Czas powstania: XVIII w. (1756 r.)
  • Typ inskrypcji: wotywna
  • Przedmiot na którym występuje: kielich
  • Materiał z którego jest wykonany: złocone srebro
  • Typ pisma:
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979. (?)
 

SALVE REGINA
O CLEMENS O PIA O DULCIS VIRGOMAIA
A.D. 17151

  1. Domniemana data namalowania fresku. Opierając się na niej, autorstwo malowideł przypisywano Karolowi de Prevot. Wg S. Makarewicza i dokumentów przez niego odnalezionych, jedno i drugie nie znalazło potwierdzenia
  • Miejsce przechowywania: Kaplica Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: XVIII w. (1781 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencjonalna
  • Przedmiot na którym występuje: fresk w kaplicy
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Typ pisma: kapitała
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Makarewicz S., Wypisy źródłowe do dziejów kultury artystycznej dominikanów sandomierskich w XVIII w., w: Studia Sandomierskie, t. III, Sandomierz 1982, s. 493-513
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

X. (KSIĄDZ) AUGUSTYN ROGALA OD KOZAKÓW ZABITY

  • Miejsce przechowywania: Kaplica Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: XVIII w. (1781 r.)
  • Typ inskrypcji: objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: fresk w kaplicy
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Typ pisma: kapitała
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Makarewicz S., Wypisy źródłowe do dziejów kultury artystycznej dominikanów sandomierskich w XVIII w., w: Studia Sandomierskie, t. III, Sandomierz 1982, s. 493-513
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

1. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) SADOCH PRZEÓR. - 2. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) PAWEŁ WIKARY. - 3. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) MALACHIASZ KAZN(ODZIEJA). - 4. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) ANDRZEJ KWESTA(RZ)1. - 5. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) PIOTR FURTYAN. - 6. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) JAKÓB MAG(ISTER) NOWICYUSZÓW. - 7. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) ABEL SYNDYK. - 8. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) SZYMON SPOWIE(DNIK). - 9. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) KLEMENS. - 10. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) BARNABASZ. - 11. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) ELIASZ. - 12. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) BARTŁOMIEY. - 13. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) ŁUKASZ. - 14. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) MATEUSZ. - 15. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) JAN. - 16. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) BARNABASZ - 17. B(ŁOGOSŁAWIONY) O(JCIEC) FILIP. - 18. B(ŁOGOSŁAWIONY) BRAT ONUFRY KLER(YK). - 19. B(ŁOGOSŁAWIONY) BRAT DOMINIK KLE(RYK). - 20. B(ŁOGOSŁAWIONY) BRAT MICHAŁ KLER(YK). - 21. B(ŁOGOSŁAWIONY) BRAT MACIEY KLER(YK). - 22. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) MAURY KLER(YK). - 23. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) TYMOTEUSZ KLER(YK). - 24. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) GORDYAN PROF(ES) - 25. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) FELICYAN PROF(ES) - 26. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) MAREK PRO(FES) - 27. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) JAN PRO(FES) - 28. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) GIERWAZY PRO(FES) - 29. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) KRZYSZTOF - 30. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) DONAT PRO(FES) - 31. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) MEDART PRO(FES) - 32. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) WALENTY - 33. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) JOACHIM DYA(KON) - 34. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) JÓZEF DYAKO(N) - 35. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) STEFAN DYA(KON) - 36. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) TADEUSZ SUBDYA(KON) - 37. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) MOYŻESZ SUBDY(AKON) - 38. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) ABRAHAM SUBD(YAKON) - 39. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) BAZYLI SUBD(YAKON) - 40. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) DAWID KLER(YK) - 41. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) AARON KLER(YK) - 42. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) BENEDYKT KLE(RYK) - 43. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) DANIEL NOWIC(YUSZ) - 44. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) TOBIASZ NOWIC(YUSZ) - 45. BB(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) MAKARY NOWI(CYUSZ) - 46. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) RAFAŁ NOWI(CYUSZ) - 47. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) IZAIASZ NO(WICYUSZ) - 48. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) CYRILI SARTOR - 49. B(ŁOGOSŁAWIONY) BR(AT) JEREMIASZ SUT(OR)2

  1. Kwestarz - jałmużnik
  2. Imiona 49 Męczenników Dominikańskich, wymordowanych przez Tatarów. W grudniu 1259 roku, najprawdopodobniej przed trwającą niemal dwa miesiące blokadą obwarowanego grodu, okrutni Scytowie wymordowali bezbronnych mieszkańców osady na Wzgórzach Świętojakubskich
  • Miejsce przechowywania: Kaplica Męczenników Sandomierskich
  • Czas powstania: XVIII w. (1781 r.)
  • Typ inskrypcji: objaśniająca
  • Przedmiot na którym występuje: polichromia
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Typ pisma: kapitała
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962.;
    3. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    4. Makarewicz S., Wypisy źródłowe do dziejów kultury artystycznej dominikanów sandomierskich w XVIII w., w: Studia Sandomierskie, t. III, Sandomierz 1982, s. 493-513
    5. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

INSKRYPCJE WSPÓŁCZESNE

 

Mem(oriam) Ludovici.
1873 XLP (ksiądz Ludwik Piotrowicz ?)1

  1. Ludwik Roch Piotrowicz - rektor kościoła św. Jakuba w latach 1875-1905, profesor sandomierskiego Seminarium Duchownego
  • Miejsce przechowywania: zakrystia
  • Czas powstania: XIX w. (1873 r.)
  • Typ inskrypcji: wotywna
  • Przedmiot na którym występuje: kielich, wygrawerowany napis na stopie (po stronie zewnętrznej i wewnętrznej)
  • Materiał z którego jest wykonany: złocone srebro
  • Typ pisma: kapitała
  • Uwagi: napis wykonany długimi, ostrymi pociągnięciami
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

Memento animae Augelae
JESUS

  • Miejsce przechowywania: zakrystia
  • Czas powstania: XVIII (?) - XIX w.
  • Typ inskrypcji: wotywna
  • Przedmiot na którym występuje: kielich, wygrawerowany napis na stopie (po stronie wewnętrznej i na guzach)
  • Materiał z którego jest wykonany: złocone srebro
  • Typ pisma: kaligraficzna kancelareska i stylizowana majuskuła gotycka ("JESUS")
  • Literatura:
    1. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III województwo kieleckie, zeszyt 11 powiat sandomierski, Warszawa 1962. (?)
    2. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979. (?)
 

Ś(WIĘTEJ) P(AMIĘCI) ONUFREMU AMBROŻEWICZOWI b. Urzędnikowi Obwodu Sandomierskiego zmarłemu dnia 16 Grudnia 1850 roku TEKLI z STATKIEWICZÓW AMBROŻEWICZOWEJ zmarłej dnia 2 Kwietnia 1845 roku - Drogim cieniom Rodzicielskim ALEKSANDROWI AMBROŻEWICZOWI Kochanemu bratu wieczny odpoczynek racz dać Panie1

  1. Rodzina Ambrożewiczów, skądinąd nieznana
  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XIX w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 86 x 70
  • Typ pisma: kapitała i kaligraficzna kancelareska
  • Układ pisma: symetryczny
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

Ś(WIĘTEJ) P(AMIĘCI) Michałowi Nowina SOKOLNICKIEMU.1 Jenerałowi brygady b.w. polskich ur(odzonemu) 1760 r(oku) zm(arłemu) 1816 r(oku) obrońcy Sandomierza w 1809 roku.2 Wdzięczni Sandomierzanie.

  1. Michał Sokolnicki herbu Nowina - Znakomity generał, *1760 (...) ukończył szkołę kadetów w Warszawie (...). W stopniu podpułkownika odbył kampanię w 1792. Później walczył pod Dąbrowskim w Wielkopolsce i zasłaniał odwrót szczątków armji między Warszawą a Krakowem. - Wzięty do niewoli przesiedział czas jakiś w Petersburgu, skąd przeszedł do Francji i zaciągnął się pod dowództwo Kniaziewicza. Do kraju wrócił po bitwie pod Jeną i zorganizowawszy wojsko polskie, bił się pod Gdańskiem i innemi miastami. (...) W 1810 mianowany generałem dywizji (...). Następnie odbył zaszczytnie kampanię w 1812, a za królestwa wrócił do kraju, odprowadzając zwłoki ks. Józefa Poniatowskiego. - W r. 1816 w czasie przeglądu na Saskim Placu koń dziki uniósłszy go, roztrzaskał mu głowę i S. umarł na miejscu. (Encyklopedja Powszechna z Ilustracjami S. Orgelbranda)
  2. (...) Kiedy w r. 1809 Austrjacy kraj zajęli, Sokolnicki walcząc z nimi uzyskał sławę; najznakomitsze jego w tym czasie zwycięstwa były (kwiecień) pod Górą i Sandomierzem (maj)
  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w.
  • Typ inskrypcji: res gestae
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 72 x 57,50
  • Typ pisma: kapitała i minuskuła
  • Układ pisma: symetryczny
  • Uwagi: herb Nowina
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

Ś(WIĘTEJ) P(AMIĘCI) KS(IĄDZ) MELCHIOR BULIŃSKI PROFESOR AKADEMII WARSZAWSKIEJ PRAŁAT KATEDRY SANDOMIERSKIEJ OPISANIEM DZIEJÓW KOŚCIELNYCH, OJCZYSTYCH I SANDOMIERZA WIELCE ZASŁUŻONY, DOBRODZIEJ TEGO KOŚCIOŁA1 UR(ODZONY) 1810 + 1877 R(OKU) REQUIESCAT IN PACE.

  1. Ks. Melchior Buliński, profesor warszawskiej Akademii Duchownej, wybitny badacz historii Kościoła i Sandomierza, autor "Historyi Kościoła Powszechnego" i "Monografiji Miasta Sandomierza", która jest jednym z podstawowych materiałów źródłowych dla badaczy tego miasta. Benefaktor kościoła św. Jakuba i orędownik przywrócenia mu romańskiego wyglądu. Epitafium ufundował ks. Józef Rokoszny, rektor św. Jakuba w początkach XX w.
  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 132 x 208
  • Typ pisma: kapitała
  • Układ pisma: symetryczny
  • Uwagi: zniszczony medalion z portretem ks. Melchiora Bulińskiego, grób w Wojciechowicach
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    2. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

Ś(WIĘTEJ) P(AMIĘCI) - X. (KSIĘDZU) KANONIKOWI - LVDWIKOWI - PIOTROWICZOWI - PROFESOROWI SEMINARYVM - REKTOROWI TEJ ŚWIĄTYNI - VCZNIOWIE I KOLEDZY. - MDCCCXXXIX MDCCCCV

  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: mozaika szklana
  • Wymiary w cm.: 460 x 89
  • Typ pisma: stylizowana półuncjała
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

Mater Salutis

  • Miejsce przechowywania: nawa południowa
  • Czas powstania: XX w. (ok. 1910 r.)
  • Typ inskrypcji: sentencyjna
  • Przedmiot na którym występuje: podłucze arkady wejściowej do kaplicy NMPR
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Typ pisma: kapitała
  • Układ pisma: na okręgu
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
    2. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
 

X.(ksiądz) JÓZEF KIJANKA1 - OFFICJAŁ GENERALNY DYECEZYI SANDOMIERSKIEJ, - PRAŁAT I DZIEKAN KAPITUŁY. - DŁUGOLETNI REGENS SEMINARJUM SANDOMIERSKIEGO. - PROBOSZCZ PARAFII SZEWNA - UR(ODZONEMU) 15 KWIETNIA 1843 R. + 10 MARCA 1898 R. - UKOCHANEMU REGENSOWI - I DROGIEMU SWOJEMU OPIEKUNOWI - WDZIĘCZNI UCZNIOWIE KAPŁANI - KU WIECZNEJ RZECZY PAMIĘCI - TEN POMNIK POŁOŻYLI. - REQUIESCAT IN PACE.

  1. Ks. Józef Kijanka - wikariusz etatowy przy kościele św. Jakuba w latach 1870-1874, profesor sandomierskiego Seminarium Duchownego
  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 89 x 150
  • Typ pisma: kapitała
  • Układ pisma: symetryczny
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

Ś(WIĘTEJ) P(AMIĘCI) - MARYI Z ŻABICKICH - SAWICKIEJ1 - ZMARŁEJ W 1856 R(OKU) - SYN WOJCIECH2 TĘ PAMIĄTKĘ - KŁADZIE

  1. Maria Sawicka, skądinąd nieznana
  2. Wojciech Sawicki, sygnowany również jako fundator największego witraża w prezbiterium, skądinąd nieznany
  • Miejsce przechowywania: prezbiterium
  • Czas powstania: XX w.
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur i piaskowiec
  • Typ pisma: stylizowana półuncjała
  • Układ pisma: symetryczny
  • Uwagi: eklektyzm, jednak ornament roślinny w secesyjnym stylu wskazuje na wykonanie w XX w., być może równocześnie z witrażem, ok. 1914 roku
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) - STAROŻYTNEGO ŚWIEBODZICÓW CZYLI1 - GRYFÓW RODU POTOMEK EUSTACHY JAXA - CHRONOWSKI2, OBYWATEL STOŁECZNEGO - MIASTA KRAKOWA CAŁĄ SWĄ MAJĘTNOŚĆ - NA CELE UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ - ODDAWSZY W TEJ ŚWIĄTYNI OBOK POMNI= - KÓW PRZODKÓW SWOICH3 SOBIE I RO= - DZICOM SWOIM ALOJZEMU I IZABELI2 - TEN POMNIK UMIEŚCIĆ POLECIŁ - + 17 MAJA 1916 ROKU

  1. Enklawa
  2. Eustachy Chronowski herbu Gryf, syn Alojzego i Izabeli, skądinąd nieznani
  3. Epitafia Mikołaja, Krzysztofa i Katarzyny Chronowskich, dziś w nawie południowej, przeniesione z kościoła św. Marii Magdaleny
  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w. (1916 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 100 x 80
  • Typ pisma: kapitała humanistyczna
  • Układ pisma: blokowy
  • Uwagi: wizerunek fundatora i herb rodu Gryf. Tablica wyraźnie nawiązuje formą do trzech barokowych epitafiów Krzysztofa, Mikołaja i Katarzyny Chronowskich
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

DLA UCZCZENIA PAMIĘCI - ŻOŁNIERZY 2 PUŁKU - PIECHOTY LEGIONÓW - STACJONUJąCEGO w SANDOMIERZU - 1930 - 1939 - POLEGŁYCH i POMORDOWANYCH - w WALKACH o NIEPODLEGŁOŚĆ - w PIERWSZEJ i DRUGIEJ - WOJNIE ŚWIATOWEJ - POLECAJĄC ICH DUSZE BOGU - NINIEJSZĄ TABLICĘ POTOMNYM - PRZEKAZUJĄ - TOWARZYSZE BRONI - ROKU PAŃSKIEGO - 1 IX 1975

  • Miejsce przechowywania: nawa północna
  • Czas powstania: XX w. (1975 r.)
  • Typ inskrypcji: res gestae
  • Przedmiot na którym występuje: tablica
  • Materiał z którego jest wykonany: marmur
  • Wymiary w cm.: 43,50 x 63
  • Typ pisma: kapitała
  • Układ pisma: symetryczny, w dolnej części wyrównany do prawej strony
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 

JOH(ANN)ES

  • Czas powstania: nieznany (być może współcześnie)
  • Typ inskrypcji: sygnatura (graffiti)
  • Przedmiot na którym występuje: drugi filar od prezbiterium, w południowym rzędzie filarów
  • Materiał z którego jest wykonany: cegła
  • Wymiary w cm.: 21 x 7
  • Typ pisma: majuskuła gotycka (stylizacja ?)
  • Literatura:
    1. Makarewicz S., Podominikański kościół i klasztor św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu. Przewodnik, Sandomierz 1979.
 
  • Miejsce przechowywania: dzwonnica
  • Czas powstania: XVII (?) - XX w.
  • Typ inskrypcji: graffiti - kryterium wyodrębniającym jest tu technika wykonania: pisane ostrym narzędziem, z dużą wprawą i starannością, czyli po prostu wyryte w cegle, kamieniu, czy tynku. Lakoniczna treść ograniczona jest zwykle do imienia i nazwiska (lub tylko inicjałów) i daty, a czasem bywa to - jakbyśmy dziś określili - logo - prosty znak składający się z kombinacji kresek.
  • Przedmiot na którym występuje: ściana na trzeciej kondygnacji dzwonnicy
  • Materiał z którego jest wykonany: cegła
  • Uwagi: Nie sposób przytoczyć wszystkich inskrypcji, wykonanych na cegłach dzwonnicy - najstarsza wyryta data to 1671 r., choć ja akurat podchodzę do niej z dużym dystansem, ze względu na ograniczoną możliwość wiarygodnej weryfikacji.
  • Literatura: brak
 

INSKRYPCJE NIEZACHOWANE

 

A(NNO)3 D(OMI)NI3 M - CCC IX ID(UUM)3 -
FEB(RUARIARUM)3 O(BIIT)3 O - ANNA1 UXOR - IACOBI BRE - ZINE2

  1. Joanna z Brzezin - żona Jakuba, skądinąd nieznana
  2. Jakub z Brzezin - skądinąd nieznany (herbu Trąby?)
  3. wszystkie abrewiacje oznaczone
  • Miejsce przechowywania: brak; do początku XX w. w jednym z klasztornych korytarzy
  • Czas powstania: XIV w. (1309 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: polichromia na ścianie klasztornego krużganka
  • Materiał z którego jest wykonany: tynk
  • Wymiary w cm.: nieznane
  • Typ pisma: majuskuła gotycka
  • Uwagi: tekst odtworzono na podstawie fotografii, wykonanej przez ks. J. Rokosznego; polichromia została zniszczona w czasie reromanizacji prowadzonej w latach 1905-1909. Wg Wojciechowskiego: Anno Domini 1309 Idibus februariis obiit Oanna uxor Jacobi Bresine
  • Literatura:
    1. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.
    2. Wojciechowski J., Kościół św. Jakuba w Sandomierzu, w: Przegląd Techniczny, XLVIII, nr 16, 1910, s. 207-210.
 

Theophilus Semberk1 a Raichenbach2 et Katharina Jakubowska3 de Krzykosy4 conjuges
suorum et posteritatis suae5 cinerum me hic custodem posuerunt.
Hospes [...]6 vale [...]6 mortalemque te quoque cogita A.D. 1605.

  1. Teofil Szemberk herbu Lew - kasztelan kamieniecki, rodem Niemiec, biegły w sztuce puszkarskiej i budownictwie wojennem, otrzymał od Zygmunta III indygenat polski (...), tak pisze o nim Encyklopedia Orgelbranda, Niesiecki zaś dodaje, że: (...) biegłość w cudzoziemskich językach, i poler w rycerskim kunszcie do tego pomogły, że mu generalstwo artyleryi koronnej powierzono. Walczył w armii polskiej pod Smoleńskiem, Cecorą, Chocimiem i Kamieńcem Podolskim. W 1621 roku wydał "Relację prawdziwą o wejściu wojska polskiego do Wołoch i o potrzebie jego z pogaństwem w r. 1620 we wrześniu i październiku i t.d." Zginął w Astrachanie, posłując od Władysława IV do Perskiego Króla w 1638 roku. Buliński wspomina, że był hojnym dobroczyńcą tego klasztoru (...) Pod kaplicą (Męczenników Sandomierskich - przyp. KL) wymurował grób tak dla siebie jako i dla całej swej rodziny, i przeznaczył stosowny fundusz na odprawianie w niej trzech mszy każdego tygodnia. Przeznaczył też pewną summę pieniężną na Kaplicę św. Jacka
  2. Raichenbach - przypuszczalnie chodzi o dzisiejszy Dzierżoniów - miasto i gminę w woj. dolnośląskim
  3. Katarzyna Jakubowska z Krzykos herbu Topór - żona Teofila Szemberka, skądinąd nieznana
  4. Krzykosy (dzisiaj Trzykosy) - wieś w gminie Koprzywnica, powiat sandomierski, woj. świętokrzyskie
  5. spadkobiercy - Niesiecki wspomina jedynie o dwóch synach Teofila Szemberka i Katarzyny Jakubowskiej: Michale - rotmistrzu pancernej chorągwi w kompucie wojska i Jacku - kasztelanie kamienieckim, obaj zmarli bezpotomnie, oddając życie w służbie Rzeczypospolitej
  6. zniszczone
  • Miejsce przechowywania: brak; pierwotnie prawdopodobnie płyta przykrywała wejście do krypty pod kaplicą Męczenników Sandomierskich; w XIX w. w posadzce nawy północnej na prawo od wejścia
  • Czas powstania: XVII w. (1605 r.)
  • Typ inskrypcji: nagrobkowa
  • Przedmiot na którym występuje: tablica (?)
  • Materiał z którego jest wykonany: nieznany; Buliński określa go, jako "kamienny nagrobek"
  • Wymiary w cm.: nieznane
  • Typ pisma: nieznany
  • Uwagi: inskrypcję odtworzono za "Monografiją Miasta Sandomierza" ks. Melchiora Bulińskiego; ponieważ płyta nie przetrwała do naszych czasów i nie zachował się żaden jej wizerunek, dlatego uwagi o ewentualnych nieoznaczonych abrewiacjach, typie pisma, materiale w którym inskrypcja została wykuta, czy rozmiarach byłyby bezpodstawne
  • Literatura:
    1. Buliński M., Monografija Miasta Sandomierza, Warszawa 1879;
    2. Wiśniewski J., Dekanat sandomierski, Radom 1911.


Opracowanie: Katarzyna Lisowska